صدقه دادن

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلم فرمودند :  صدقه دادن به ثروتمند روا نیست، همچنین به نیرومند تن‌درست، صاحب حرفه، و به انسان قادر بر کار. اصحاب پرسیدند: مقصود از این سخن چیست؟ فرمود: بر کسى که مى‌‏تواند از گرفتن صدقه خوددارى کند، گرفتن آن حلال نیست.

منبع: وسائل الشیعة، ج ‏۹ ص ۲۳۳.

توضیحی درباره حدیث؛

«تکدی‌گری» در لغت به گدایی کردن،[1] .

تکلف در سؤال و حاجت خواهی از این و آن، در کوی و برزن و پافشاری بر آن معنا شده است[2] متکدی کسی است که در پی کمک و یاری مادی از دیگران دست را پیش این و آن دراز می‌کند و گاه با سماجت تمام خواستار کمک مالی، نقدی و جنسی می‌شود. این عمل در برخی از کشورها به رواج دارد و در کوچه و معابر افرادی یافت می‌شوند که تلاش می‌کنند بدون هیچ زحمتی پولی به چنگ آورند. طبق منابع اسلامی می شود تکدی گری را می توان از چند زاویه بررسی نمود : ۱. طلب حاجت در صورت نیاز واقعی، ۲. اصرار و الحاح(سماجت در تقاضای کمک)، ۳. درخواست بدون نیاز، الف. درخواست از مردم در صورت نیاز ضروری: در این فرض سائل و یا متکدی در حقیقت فردی است که با تلاش و کوشش از راه درست و حلال، آنچه را که کسب می‌کند و به دست می‌آورد، جواب‌گوی نیاز زندگیش نیست و یا اساساً چیزی عایدش نمی‌شود؛ این موضوعی است که آیات و روایات نسبت به آن نظر مثبت دارند. قرآن کریم در این باره می‌فرماید: «وَ فی‏ أَمْوالِهِمْ حَقٌّ لِلسَّائِلِ وَ الْمَحْرُومِ»؛[3] و در اموالشان براى سائل و محروم حقى بود. این آیه به روشنی بیانگر این واقعیت است که در اموال نیکوکاران حقى براى سائل و محروم در نظر گرفته شده است.  از امام باقر علیه السلام روایت شده است: «... و اگر بخشنده مى‌‏دانست که در عطیه و بخشش چه چیزها است، هرگز هیچ کس سائلى را رد نمى‌‏کرد».[4]

ب. اصرار و سماجت در درخواست: حال که اسلام نسبت به سائل و درخواست از مردم –در صورت نیاز- نگاه مثبت دارد، آیا چنین رویکردی، دلیل و توجیهی برای اصرار و سماجت در تقاضای کمک هم می‌شود؛ یعنی اسلام این حق را به سائل می‌دهد که بر خواسته خویش اصرار ورزد و با سماجت و پافشاری، نیاز خویش را از مردم درخواست کند؟! در این قسمت، آنچه که از روایات برمی‌آید؛ این است که تقاضای کمک مالی از دیگران همراه با اصرار مورد تأیید شرع نیست. رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم در این مورد می‌فرماید: «خدا دشمن مى‌‏دارد دشنام‌گوى بى‌‏آبرو و گداى سمج را».[5]

ج. درخواست بدون نیاز: تکدى، سؤال و تقاضاى از مردم بدون نیاز مالی، یکى از گناهان بزرگ است. انسان اگر بدون احتیاج شدید دست به گدایی دراز کند، این درخواست و سؤال حرام بوده و در روایات متعدد نکوهش شده است: امام باقر علیه السلام  می‌فرماید: پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلم فرمود: صدقه دادن به ثروت‌مند روا نیست، همچنین به نیرومند تن‌درست، صاحب حرفه، و به انسان قادر بر کار. اصحاب پرسیدند: مقصود از این سخن چیست؟ فرمود: بر کسى که مى‌‏تواند از گرفتن صدقه خوددارى کند، گرفتن آن حلال نیست.[6]

امروزه تکدی‌گری بیشتر در مورد درخواست بدون نیاز گفته می‌شود، البته اگر چه مورد نهی شارع است، اما در عین حال، قرآن دور نمودن خشونت آمیز متکدیان و گدایان را عملی مذموم و نادرست می‌داند و از آن نهی کرده است: «وَ أَمَّا السَّائِلَ فَلا تَنْهَر»؛[7] و سؤال کننده را از خود مران؛ زیرا برخورد خشونت آمیز و یا فیزیکی با متکدیان بدون از میان بردن عوامل و علل اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی آن نه تنها باعث ریشه‌کن شدن این معضل اجتماعی نخواهد شد که چه بسا خود به افزایش بحران دامن زده و چه بسا نیازمندان واقعی نیز مورد توهین قرار می‌گیرند که پروردگار به چنین برخوردی با آنان راضی نخواهد بود. بر این اساس، اگر به دلایلی نخواهیم به سائلی کمک کنیم، باید با شیوه‌ای محترمانه به او پاسخ منفی بدهیم.

پی نوشت احادیث صدقه دادن  :

[1]. فرهنگ معین، ج 1، ص 1125.[2]. لغت نامه دهخدا، ج 4، ص 6048. [3]. ذاریات، 19.

[4]. نور الثقلین، ج 5، ص 598.

[5]. کافی ج 2 ص 325.

[6]. وسائل الشیعة، ج ‏9، ص 233

[7] ضحی، 10.

مطالعه بیشتر در : https://www.ziaossalehin.ir/fa/tags/.

ارزش زیارت حضرت معصومه

امام رضا علیه السلام فرمود : هر كس حضرت معصومه سلام الله علیها را در قم زيارت كند ، چنان است كه مرا زيارت كرده است.

منبع: كامل الزيارات ، ص۵۳۶ .

غیبت

امام محمد باقر علیه السلام فرمودند :  سه گروه دارای حرمت و احترام نیستند (غیبت شان مباح است): ۱. هوسباز بدعتگذار ۲. پیشوا و حاکم ستمگر ۳. فاسقی که گناهش را علنی کند.

منبع: وسائل الشیعه ج۸ ص ۶۰۵ .

نکته ؛

طبق دیدگاه فقهای شیعه درباره جواز غیبت متجاهر به فسق، باید دانست: غیبت چنین شخصی جایز است در گناهی که به آن تجاهر می کند، نه گناهان مستور و پوشیده.

توضیحی درباره حدیث؛

شیخ انصاری (ره) در تعریف غیبت می گوید: از مجموع اخبار و کلمات فقها در تعریف غیبت به دست می آید که غیبت عبارت است از: سخن گفتن پشت سر مردم، به کلامی که غیبت شونده از کلام بدش می آید. [1]

غیبت از گناهان کبیره است و در آیات و روایات شدیداً از آن نهی شده است. [2]

بر اساس روایات رسیده از پیشوایان دین، حقیقت غیبت آن است که کسی درباره دیگری چیزی بگوید که اگر بشنود، خوش نمی دارد. خواه در باره نقص و عیب باشد که در خود او، یا در بدن او، و یا در دین یا دنیای او است، و یا در چیزی است که وابسته به او است. در قرآن از غیبت کردن همانند خوردن گوشت برادر مؤمن در صورتی که مردار است یاد شده است. [3]

و در روایات از غیبت کننده بعنوان منفورترین مخلوقات [4] ، بدترین مردم [5] ، شریک شیطان [6] و منافق [7] یاد شده، و برای غیبت تعبیراتی از قبیل خورشت سگان اهل جهنم[8] و عملی زشت تر از زنا بکار رفته است.

در این که چه کسانی غیبتشان حرام است؛ آیا همه مؤمنان و مسلمانانی که خدا و رستاخیر را باور دارند و به اسلام پای بندند، یا ...؟، بسیاری از علما و فقها، در پاسخ به این پرسش با استناد به آیات و روایاتی که درباره غیبت آمده است، می گویند: اساس و مناط در حرام بودن غیبت و بدگویی پشت سر دیگران، احترامی است که انسان ها از جانب دین، به دست آورده اند. از این رو کسانی که مؤمن نیستند، از آن جا که خود به خواست خویش وارد حریم ایمان نشده اند، احترامی ندارند. بنابراین، غیبت اینان روا دانسته شده است. [9] لازم به ذکر است که در امر غیبت شرایطی معتبر دانسته شده است که با حصول مجموع آنها عنوان غیبت تحقق پیدا می کند؛ مثلا: 1. فردی که از او غیبت می شود در جمع حاضر نباشد. 2. آن سخن عیب و نقص محسوب شود. 3. این عیب از عیوب پنهان باشد. 4. فرد از شنیدن آنچه در موردش گفته می شود کراهت  داشته باشد. [10] البته گرچه غیبت از گناهان بزرگ اخلاقی و اجتماعی بوده و مفاسد و بی سامانی های خطرناکی بر آن مترتب است، اما بر اساس احادیث ائمه (ع)، در موارد ویژه ای که پای مصلحت و خیر انسان ها در میان است و هدفی مشروع و عقلایی دارد که مفاسد آن را جبران می کند، یا این که مفسده ای ندارد، به لحاظ شرعی جایز شمرده شده است. از پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم آمده است: کسی که پرده حیا و شرم را از روی خود کنار زند غیبتش حرام نیست. [11] از مفهوم این روایت می توان بهره برد که اگر فردی به زشتی ها افتخار می کند و هیچ حیایی قایل نمی شود، و با این عمل خویش نوعی فساد و بی بندوباری را در جامعه ترویج می کند، حرمت و شخصیت خود را از بین برده و این رفتار اوست که موجب تجویز بدگویی (غیبت) شده است. در روایتی نیز از امام باقر علیه السلام آمده است: "سه گروه دارای حرمت و احترام نیستند (غیبت شان مباح) است: 1. هوسباز بدعتگذار 2. پیشوا و حاکم ستمگر 3. فاسقی که گناهش را علنی کند.

[12] در هر صورت برخی از موارد غیبت های مجاز عبارت اند از: 1. دادخواهی از ظالم 2. نهی از منکر 3. پرسش و استفتا 4. غیبت دانشمند نمایان 5. غیبت متجاهر به فسق. البته طبق دیدگاه فقهای شیعه درباره متجاهر به فسق باید گفت: غیبتشان جایز است در همان گناهی که به آن تجاهر می کنند، نه گناه های مستور و پوشیده. [13]

و گر نه همه مردم از آن جهت که معصوم نیستند گناهانی انجام می دهند و اگر قرار باشد غیبت کسی که گناهی مرتکب شد جایز باشد، در جامعه آبرویی برای کسی باقی نمی ماند.

پی نوشت احادیث و روایات غیبت : [1] شیخ انصاری، مکاسب محرمه، ج 1، ص 276.

[2] حجرات،12؛ همزه،1.

[3] حجرات، 12.

[4] غررالحکم، ج 2، ص 824، ح 3128.

[5] همان منبع، ص 381، ح 2911. [6] بحارالانوار، ج 75، ص 25، ح21. [7] غررالحکم، ج 1، ص 13، ح 484. [8]  همان منبع، ص 298، ح 1144. [9] خلجی، محمد تقی، غیبت، ص 128.

[10] جامع السعادات، ج 2، ص 293.[11] جامع السعادات، ج 2، ص 322. [12] وسائل الشیعه، ج 8، ص 605، ح 5.

 [13]جامع المسائل، ج ‏2، ص 404.

مطالعه بیشتر در : https://www.ziaossalehin.ir/fa/tags/

ولادت حضرت معصومه سلام الله علیها و روز دختر گرامی باد

رسول گرامی اسلام صلی الله علیه و آله و سلم فرمودند : چه خوب فرزندانى هستند دخترانِ با حيا. هر كس يكى از آنها را داشته باشد، خداوند آن دختر را براى او مانعى در برابر آتش دوزخ قرار مى دهد.

منبع: میزان الحکمه ،  ج۱۳ ، ص ۴۴۲ .

اشعاری به مناسبت ولادت حضرت فاطمه معصومه سلام الله علیها

اگر چه درد... اگر چه هزار غم داریم/ کنار حضرت معصومه ما چه کم داریم.

کنار دختر باران و خواهر خورشید/ بهشت حرف کمی هست تا حرم داریم. 

ولادت با سعادت کریمه اهل بیت حضرت فاطمه معصومه سلام الله علیها و روز دختر مبارک باد.

ولادت با سعادت حضرت فاطمه معصومه سلام الله علیها مبارک باد.

السَّلامُ عَلَیْکِ یَا بِنْتَ رَسُولِ اللهِ السَّلامُ عَلَیْکِ یَا بِنْتَ فَاطِمَةَ وَ خَدِیجَةَ السَّلامُ عَلَیْکِ یَا بِنْتَ أَمِیرِ الْمُؤْمِنِینَ ... السَّلامُ عَلَیْکِ یَا بِنْتَ مُوسَى بْنِ جَعْفَرٍ وَ رَحْمَةُ اللهِ وَ بَرَکَاتُهُ»

ولادت با سعادت حضرت معصومه سلام الله علیها و روز دختران مبارک باد

اگر چه درد… اگر چه هزار غم داریم کنارِ حضرتِ معصومه ما چه کم داریم کنارِ دخترِ باران و خواهرِ خورشید بهشت حرفِ کمی هست تا حرم داریم .

صداقت و راستگویی

حضرت علی علیه السلام: راستگو با راستگويى خود، سه چيز را به دست می آورد: 

۱_اعتماد
۲_ محبت 
۳_ شكوه (در دل‏ها)

منبع: تصنیف غررالحکم و دررالکلم؛ ص219

بهترین وضع

دعای پیشنهادی برای استفاده در قنوت

اَللّهُمَّ اَبْقِنى خَیْرَ الْبَقاَّءِ وَ اَفْنِنى خَیْرَ الْفَناَّءِ ؛  خدایا! مرا به بهترین وضع باقی دار و به وضعی بهتر بمیران 

نصیحت در جمع

امام على عليه السلام: نُصحُكَ بَينَ المَلَأِ تَقْريعٌ ؛ امام علی علیه السلام فرمودند :  نصيحت كردن تو در حضور جمع، خُرد كردن و كوبيدنِ شخصيّت طرف است .

منبع:  غررالحكم حدیث 9968 .